İkinci el araç satışlarında satış bedelinin nasıl ödeneceği, uzun yıllar boyunca tarafların en çok endişe duyduğu konulardan biriydi. Nakit taşımanın riskleri, sahte para ihtimali ya da noterde imza atıldıktan sonra paranın gönderilmemesi gibi sorunlar bu endişenin temelini oluşturuyordu. Noter Güvenli Ödeme Sistemi (GÖS), bu riskleri ortadan kaldırmak için kuruldu. Bu yazıda sistemin ne olduğunu, hangi tarihten itibaren zorunlu hale geldiğini ve satış günü adım adım nasıl işlediğini anlatıyoruz.
Noter Güvenli Ödeme Sistemi nedir?
Güvenli Ödeme Sistemi, araç mülkiyetinin devri ile satış bedelinin ödenmesinin aynı anda gerçekleşmesini sağlayan elektronik bir sistemdir. Ticaret Bakanlığı ile Türkiye Noterler Birliği işbirliğiyle kurulmuştur ve 2020 yılında kullanıma açılmıştır.
Sistemin mantığı basittir: alıcı satış bedelini noter işleminden önce, anlaşmalı bir banka veya ödeme kuruluşu aracılığıyla sisteme yatırır. Bu tutar, satış noterde tamamlanana kadar güvenli bir hesapta bekletilir. Satış onaylandığında bedel satıcının hesabına aktarılır. Satış gerçekleşmezse başvuru iptal edilebilir ve alıcının yatırdığı tutar iade edilir.
GÖS ne zamandan beri zorunlu?
Sistem ilk yıllarında isteğe bağlıydı. Zorunluluk, 27 Ağustos 2024 tarihli ve 32645 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik ile getirildi.
- İşletmeler için: 27 Ağustos 2024
- Diğer gerçek ve tüzel kişiler için: 27 Eylül 2024
Bu tarihten itibaren, ikinci el motorlu kara taşıtı satışında bedelin tamamı veya bir kısmı nakit, havale, EFT ya da FAST gibi yöntemlerle ödeniyorsa, ödemenin Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden yapılması gerekir.
Yönetmelik bazı istisnalar da tanır. Örneğin alıcının Bankacılık Kanunu kapsamında kredi kullanarak ödeme yaptığı durumlar ve finansal kiralama işlemleri bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. İşleminizin kapsamda olup olmadığından emin değilseniz noterinize danışmanız en doğru yoldur.
Güvenli Ödeme Sistemi adım adım nasıl işler?
Süreç notere gitmeden önce başlar. Genel akış şöyledir:
- Satıcı başvuruyu oluşturur. Satıcı, sisteme dahil bir bankanın veya ödeme kuruluşunun internet ya da mobil kanalındaki güvenli ödeme menüsünden kendisine, alıcıya ve araca ilişkin bilgileri girer.
- Alıcıya referans numarası iletilir. Alıcı, SMS veya e-posta ile gelen referans numarasıyla sisteme girer ve bilgileri onaylar.
- Alıcı bedeli yatırır. Alıcı satış bedelini, sistemde tanımlı hesaba aktarır. Tutar bu aşamada satıcıya geçmez, güvenli hesapta bekletilir.
- Taraflar notere gider. Noter, sistemdeki başvuruyu ve bedelin yatırıldığını görür, satış işlemini gerçekleştirir.
- Bedel satıcıya aktarılır. Satış onaylandığında tutar satıcının hesabına aktarılır.
Başvuru oluşturulduktan sonra bilgiler düzenlenemez. Bir bilgi hatalı girildiyse mevcut başvurunun iptal edilip yeni bir başvuru yapılması gerekir. Bu nedenle plaka, şasi numarası, kimlik bilgileri ve IBAN gibi alanları girerken dikkatli olun.
Güvenli ödeme ücreti ne kadar?
Sistemin kullanımı için bir hizmet bedeli alınır. Bu bedelin azami tutarı, Ticaret Bakanlığı tarafından Türkiye Noterler Birliği'nin görüşü alınarak belirlenir ve dönem dönem güncellenebilir. Bedelin satış tutarına mı ekleneceği yoksa satıcıya aktarılacak tutardan mı düşüleceği de uygulamaya göre değişebilir.
Güncel tutarı işlem yapacağınız banka veya ödeme kuruluşunun güvenli ödeme ekranından ya da noterinizden öğrenebilirsiniz. Noter satış harç ve ücretleri ise bu bedelden ayrıdır.
Satıcı açısından avantajları
Güvenli Ödeme Sistemi alıcıyı olduğu kadar satıcıyı da korur. Satıcı açısından öne çıkan faydalar şunlardır:
- Ödeme garantisi: Alıcı bedeli önceden yatırdığı için, imza atıldıktan sonra paranın gönderilmemesi riski ortadan kalkar.
- Nakit riski yok: Yüklü miktarda nakit taşımak, saymak ve saklamak zorunda kalmazsınız.
- Sahte para riski yok: Ödeme bankacılık sistemi üzerinden yapıldığı için sahte para ihtimali bulunmaz.
- Kayıt altında işlem: Satış ve ödeme birbirine bağlı olarak kayıt altına alınır. Olası bir uyuşmazlıkta bu kayıtlar önemlidir.
- İptal güvencesi: Satış gerçekleşmezse alıcı parasını geri alır, siz de aracınızın sahibi olmaya devam edersiniz.
GÖS neyi güvence altına almaz?
Güvenli Ödeme Sistemi, ödeme ile mülkiyet devrinin eş zamanlı gerçekleşmesini sağlar. Ancak her riski ortadan kaldırmaz. Sistemin kapsamı dışında kalan konuları bilmek, beklentinizi doğru kurmanıza yardımcı olur:
- Aracın durumu: Sistem aracın hasar geçmişini veya mekanik durumunu doğrulamaz. Bu konuda belirleyici olan ekspertiz raporu ve tarafların beyanlarıdır.
- Fiyatın doğruluğu: Sistem, taraflarca girilen tutarı esas alır. Anlaşılan bedelin başvuruya doğru girilmesi tarafların sorumluluğundadır.
- Satışı engelleyen kayıtlar: Vergi borcu, trafik cezası, geçmiş muayene ya da rehin kaydı gibi engeller GÖS ile değil, satıştan önce ayrıca çözülmelidir.
Bu nedenle GÖS'ü, iyi hazırlanmış bir satış sürecinin son halkası olarak düşünmek gerekir.
Satış günü dikkat edilmesi gerekenler
- Başvuruyu kendi bankanızın kanalından oluşturduğunuzdan ve IBAN'ın size ait olduğundan emin olun.
- Alıcının bedeli yatırdığını noterde teyit edin.
- Aracı ve anahtarı, satış noterde tamamlanmadan teslim etmeyin.
- Araç üzerinde kredi rehni varsa, rehnin kaldırılması GÖS'ten ayrı bir süreçtir. Bu konuyu kredili araç nasıl satılır yazımızda ele aldık.
Noterde istenecek belgeleri önceden hazırlamak için araç satışında gerekli evraklar listemize de göz atabilirsiniz.
Anında alım hizmetlerinde GÖS
Aracınızı bir alım hizmetine satarken de aynı kurallar geçerlidir. NakitAuto ile yapılan satışlarda ödeme noterin Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden gerçekleştirilir. Aracınız için bir değerlendirme almak isterseniz teklif formu üzerinden bilgilerinizi paylaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Güvenli Ödeme Sistemi herkes için zorunlu mu?
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik uyarınca, ikinci el motorlu kara taşıtı satışlarında bedel nakit, havale, EFT veya FAST gibi yöntemlerle ödeniyorsa sistem kullanılmalıdır. Zorunluluk işletmeler için 27 Ağustos 2024, diğer kişiler için 27 Eylül 2024 tarihinde başlamıştır. Kredili alım gibi istisnalar için noterinize danışabilirsiniz.
Satış gerçekleşmezse para ne olur?
Başvuru iptal edilebilir. Bu durumda alıcının yatırdığı tutar, işlemin yapıldığı banka, elektronik para kuruluşu veya ödeme kuruluşu tarafından alıcıya iade edilir.
Başvuruda yanlış bilgi girersem ne yapmalıyım?
Başvuru oluşturulduktan sonra bilgiler düzenlenemez. Mevcut başvurunun iptal edilmesi ve doğru bilgilerle yeni bir başvuru yapılması gerekir.
Para hesabıma ne zaman geçer?
Bedel, noterde satış işlemi onaylandığında satıcının sistemde tanımlı hesabına aktarılır. Aktarımın hesabınıza yansıma süresi bankanıza göre farklılık gösterebilir.